Kultura okropna przez Masłowskiej okulary

Jestem bardzo wdzięczna Dorocie Masłowskiej za opublikowany niedawno przez Wydawnictwo Literackie cykl jej felietonów, które przez ostatnie trzy lata pojawiały się w internetowym Dwutygodniku. Są one w większości efektem fascynacji autorki kulturą okropną (zwaną też masową), ale ich powstanie jest pełne poświęceń. Choć Masłowska zarzeka się, że należy do tych, którzy znajdują przyjemność w kompulsywnym pochłanianiu seriali, to jednak trudno uwierzyć, że obejrzenie pierwszych dwóch odcinków „Dynastii”, które w odbiorze były jak „pierwsze dwa sobieskie spalone pod szkołą”, należało do przyjemności. Potem, jak się złapie konwencję i uwierzy się, że przez samo oglądanie podtrzymuje się życie bohaterów, obowiązek zapewne może stać się przyjemnością.

Ale my, „nadwrażliwi, zdziwaczali, emocjonalnie pokiereszowani humaniści”, nie musimy brnąć nawet przez te pierwsze dwa odcinki, bo mamy Masłowską. Powinniśmy podziękować jej za to, że obejrzała za i dla nas „Azję Express”, „Kuchenne rewolucje” i wiele numerów magazynu „Przyślij przepis”. Potrafiła dać się wciągnąć światu, który wielu z nas odrzuca, do którego, szczerze mówiąc, w wielu wypadkach nawet nie przyszłoby mi do głowy zajrzeć. Miałam okazję je poznać w formie już przetworzonej, przygotowanej „pod humanistę”, która nie dość, że zawiera analizy zjawisk i ich fenomenu w społeczeństwie, to jeszcze, a może przede wszystkim, napisana jest mistrzowskim piórem. Styl Masłowskiej jest niepowtarzalny – mógł go stworzyć tylko ktoś ze świata tzw. „kultury wysokiej”, kto z lubością nurza się w „kulturze niskiej”, a do tego jest wirtuozem epitetu i metafory.

Tekst dopełniają ilustracje Macieja Chorążego. Jak na spotkaniu w ramach festiwalu Apostrof twierdzili autorzy, powstały one wskutek wymagań praw autorskich, które nie pozwoliłyby na publikację fotosów z omawianych programów w książce. Kolejny powód, by czuć wdzięczność (tym razem w stosunku do prawa)! Zdjęcia i kolaże Chorążego mają w sobie coś z oklejonej meblościanki nastolatka z lat 90. – i taką inspirację potwierdził autor. Nie mogę się jednak oprzeć wrażeniu, że czerpią także z najlepszych wzorców kolażowo-absurdalnych polskiej sztuki, takich jak wyklejanki Wisławy Szymborskiej czy gry z absurdem Jerzego Lewczyńskiego. A przy tym, są wizualną historią funkcjonującą razem z tekstem (ale nie obok niego). Aż dziw, że po spotkaniu autorskim książki podpisywała tylko autorka tekstu, podczas gdy artysta wizualny zniknął.

Całość otacza aura nostalgii za czasem minionym – końcówką poprzedniego wieku i pierwszą dekadą obecnego. Nic dziwnego, to wtedy najintensywniej kształtowała się osobowość i twórczość autorki. Muszę jednak przyznać, że, jako że jestem od twórców książki nieco młodsza i wychowałam się w zupełnie innym świecie, ta nostalgia w zbyt dużych dawkach staje się nieco męcząca. Tekst „Lata dwutysięczne” jest oczywiście świetnie napisany i daje wgląd w pewne środowisko, ale poza wysoką wartością literacką, jest pewnie istotny przede wszystkim dla samej autorki i wnikliwych badaczy jej twórczości. Dla mnie jest jak raz opowiedziana anegdota, z której niewiele zapamiętam.

Choć w pierwszym tekście cyklu autorka sugeruje, że tytuł „Jak przejąć kontrolę nad światem, nie wychodząc z domu” ma jedynie zapewnić tekstom klikalność, to jednak o to właśnie w nich chodzi. Jedyną kontrolą, jaką nad światem przepełnionym kulturą masową, brzydką, okropną może mieć humanista, jest jego wrażliwość. To przez nią przefiltruje to, co widzi i co go spotyka, by stworzyć coś nowego. Coś, co będzie miało artystyczną wartość i poziom. Udowadniają to felietony Masłowskiej.

Advertisements

2 uwagi do wpisu “Kultura okropna przez Masłowskiej okulary

  1. Od jakiegoś czasu planuję sobie sięgnąć po książki Masłowskiej, ale nie mam czasu. Może chociaż znalazłabym chwilę, aby zerknąć do tych felietonów 🙂

    Lubię to

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s